Psikolog Ayhan Bingöl

  Ağrının Fenomenolojisi ve Biyomedikal İndirgemeciliğin Ötesi ​Kronik baş ağrıları (migren, gerilim tipi baş ağrısı ve küme baş ağrıları), modern tıbbın yalnızca nosiseptif (ağrı reseptörleri düzeyindeki) bir uyaranla açıklamakta yetersiz kaldığı karmaşık fenomenlerdir. Ağrı, salt bir doku hasarı veya vasküler genişleme sinyali değil; biyolojik yatkınlıkların, bilişsel değerlendirmelerin, emosyonel durumların ve çevresel stresörlerin kesişim kümesinde inşa edilen sübjektif bir deneyimdir. Klasik biyomedikal modelin ağrıyı sadece farmakolojik müdahalelerle çözmeye çalışan indirgemeci yaklaşımı, yerini zamanla ağrının nörolojik ve psikolojik dinamiklerini bir bütün olarak ele alan biyopsikososyal modele bırakmıştır. ​Bu modelin klinik düzlemdeki en güçlü ve kanıta dayalı izdüşümlerinden biri, Baş Ağrısı için Kognitif Davranışçı Terapi (CBT-HA) protokolleridir. CBT-HA, baş ağrısını ortadan kaldırmayı vaat eden sihirli bir formül değil; bireyin ağrı algısını, ağrıya verdiği nörobilişs...

​Zihnin Gizli Kalesi: Kognitif Rezerv ve Erken Evre Demans ​Demans teşhisiyle birlikte en çok sorulan sorulardan biri şudur: "Neden bazı insanlar beyinlerindeki hasara rağmen günlük hayatlarına daha uzun süre normal devam edebiliyor?" Bu sorunun cevabı, nörobilimin en büyüleyici kavramlarından birinde gizli: Kognitif Rezerv. ​Kognitif Rezerv Nedir? ​Kognitif rezervi, zihnimizin zor günler için biriktirdiği bir "bilgi ve beceri kumbarası" gibi düşünebiliriz. Eğitim, hayat boyu öğrenme, sosyal etkileşim ve zihinsel aktiviteler; beynimizde daha karmaşık ve esnek sinaps ağları oluşturur. Beyin dokusunda bir hasar (demans) başladığında, yüksek rezervi olan beyinler bu hasarı "baypas" ederek sağlam yollardan ilerlemeye devam eder. ​Bilişsel Rehabilitasyon Rezervi Nasıl Besler? ​Bilişsel rehabilitasyonun amacı sadece unutulanı hatırlatmak değil, kognitif rezervi aktif olarak tahkim etmektir. Bunu üç ana yolla yapar: ​Nöroplastisiteyi Tetikleme: Yeni stratejiler ö...

​ Demans Kader Değil: Lancet 2024 Raporu Ne Söylüyor? Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen Demans , yalnızca bireyleri değil, aileleri ve sağlık sistemlerini de derinden etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ancak son yıllarda bilimsel veriler, bu tabloya daha umut verici bir perspektiften bakmamıza olanak tanıyor. Tıp dünyasının saygın yayınlarından The Lancet Commission tarafından yayımlanan 2024 tarihli “Demans Önleme, Müdahale ve Bakım” raporu, bu alandaki en kapsamlı güncellemelerden birini sunuyor. Rapora göre, demans vakalarının yaklaşık %45’i yaşam tarzı ve çevresel risk faktörleriyle ilişkilidir ve bu faktörlerin yönetilmesiyle hastalık önlenebilir ya da başlangıcı geciktirilebilir. Yaşam Boyu Bir Yaklaşım: “Asla Çok Erken, Asla Çok Geç Değil” Raporun temel yaklaşımı, beyin sağlığının yaşamın her döneminde şekillendiğini vurgular. Bu nedenle demans riskini azaltmaya yönelik stratejiler yalnızca ileri yaşlara değil, çocukluktan itibaren tüm yaşam evrelerine...

  Kronik hastalık psikolojisi: Pozitif Psikoterapi: Patolojiden Potansiyele Bir Yolculuk ​Kronik bir hastalık tanısı almak, bireyin yaşam hikayesinde sadece fiziksel bir aksama değil, aynı zamanda derin bir kimlik sarsıntısı yaratır. Geleneksel klinik yaklaşım genellikle "neyin bozulduğuna" ve semptomların eliminasyonuna odaklanırken; Pozitif Psikoterapi (PPT), odağı bireyin hala sağlam olan kaynaklarına, erdemlerine ve potansiyeline çevirir. Bu yaklaşım, hastayı bir "vaka" olmaktan çıkarıp, zorluklar içinde anlam inşa eden bir "özne" haline getirir. ​1. Pozitif Psikolojinin Temel Sütunları ve PERMA Modeli ​Martin Seligman tarafından sistemleştirilen pozitif psikoloji, iyilik halini (well-being) beş temel unsur üzerine inşa eder. Kronik hastalık sürecinde bu unsurlar, savunma mekanizmalarından ziyade aktif inşa araçlarına dönüşür: ​Pozitif Duygular (P): Acı ve kısıtlılığın ortasında bile minnettarlık, umut ve huzur gibi duyguları bilinçli olarak beslemek....

  ​Hakikat Aceleye Gelmez: Modern Zaman Dervişi Spinoza ​Günümüzde bilgi, parmaklarımızın ucunda ışık hızıyla akan bir veri yığınına dönüştü. Her şeyi"biliyoruz" ama hiçbir şeyi "anlamıyoruz." Bilginin bu denli ucuzladığı, buna karşılık bilgeliğin gürültüde boğulduğu bir çağda; Spinoza, 17. yüzyılın derinliklerinden gelen o sarsılmaz ve berrak sesiyle bizi selamlıyor. O, hiçbir kalıba sığmayan, hakikati kendi hızıyla yaşayan bir modern zaman dervişidir Kendi Işığında Bir Münzevi ​Spinoza’nın dervişliği, bir aidiyetin veya bir geleneğin taklidi değildir. O, bir mercek yontucusu titizliğiyle sadece camları değil, insan zihninin bulanık pencerelerini de parlatmıştır. Bir otoriteye ya da hazır bir öğretiye yaslanma ihtiyacı duymaz. Onun dervişliği, dışarıdan gelen bir unvan değil, içeriden fışkıran bir zorunluluktan. Bilginin gürültüsü içinde, o sadece "olanı" olduğu gibi görmenin, yani bilgeliğin peşindedir. ​Efendilikten Parçası Olma Bilincine ​Modern insan...

  Baş Ağrısı Yönetiminde Psikolojik Faktörlerin Rolü Baş ağrısı; sadece biyolojik bir aksama değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyo-kültürel katmanları olan kompleks bir sağlık sorunudur. Günümüzde modern tıp, baş ağrısını "Multidisipliner" bir anlayışla, yani nörolog ve psikoloğun iş birliği içinde olduğu bir modelle yönetmektedir. 1. Baş Ağrısı Tiplerini Tanımak Doğru tedavi, doğru tanı ile başlar. Baş ağrıları temelde ikiye ayrılır: Başka bir hastalığa bağlı olmayan Primer ağrılar ve bir hastalık belirtisi olan Sekonder ağrılar. Migren: Kadınlarda 3 kat daha sık görülür. Genellikle tek taraflı, zonklayıcı, bulantı ve ışık/ses hassasiyetinin eşlik ettiği şiddetli ataklardır. Gerilim Tipi Baş Ağrısı: Başta sıkışma ve basınç hissi yaratır. Genellikle çift taraflıdır ve günlük aktivitelerle şiddetlenmez. Küme Tipi Baş Ağrısı: Genellikle erkeklerde görülür. Tek göz çevresinde yoğunlaşan, "oyulur" tarzda, çok şiddetli ve mevsimsel ataklar halindedir. 2. Baş Ağrıs...