Psikolog Ayhan Bingöl

  İnsan Davranışının İki Yüzü: Özgüvenin Üstbilişsel Kökleri ve İşbirliğinin Kültürel Evrimi ​İnsan zihninin çalışma prensipleri ve sosyal bir varlık olarak toplum içindeki yerimiz, psikolojinin en büyüleyici araştırma alanlarından biridir. Kendi iç dünyamızdaki yeterlilik duygumuz (özgüven) ile dış dünyayla kurduğumuz ortaklıklar (işbirliği) görünürde iki farklı mekanizma gibi dursa da, aslında nöropsikolojik ve bilişsel gelişimimizin birbirini tamamlayan yapıtaşlarıdır. ​Son dönemde yayımlanan iki çarpıcı bilimsel araştırma, insanın karar verme süreçlerine, kendi performansını nasıl değerlendirdiğine ve kültürler arası sosyal normları nasıl içselleştirdiğine dair çok önemli veriler sunuyor. Gelin, üstbilişsel (metakognitif) süreçlerimizin ve kültürel gelişimimizin insan davranışını nasıl şekillendirdiğine yakından bakalım. ​Özgüven Eksikliğinin Anatomisi: Kaygı mı, Cinsiyet Faktörü mü? ​Klinik gözlemler, kaygı (anksiyete) eğilimi olan bireylerin ve genellikle kadınların, labo...

​Zihnin Gizli Kalesi: Kognitif Rezerv ve Erken Evre Demans ​Demans teşhisiyle birlikte en çok sorulan sorulardan biri şudur: "Neden bazı insanlar beyinlerindeki hasara rağmen günlük hayatlarına daha uzun süre normal devam edebiliyor?" Bu sorunun cevabı, nörobilimin en büyüleyici kavramlarından birinde gizli: Kognitif Rezerv. ​Kognitif Rezerv Nedir? ​Kognitif rezervi, zihnimizin zor günler için biriktirdiği bir "bilgi ve beceri kumbarası" gibi düşünebiliriz. Eğitim, hayat boyu öğrenme, sosyal etkileşim ve zihinsel aktiviteler; beynimizde daha karmaşık ve esnek sinaps ağları oluşturur. Beyin dokusunda bir hasar (demans) başladığında, yüksek rezervi olan beyinler bu hasarı "baypas" ederek sağlam yollardan ilerlemeye devam eder. ​Bilişsel Rehabilitasyon Rezervi Nasıl Besler? ​Bilişsel rehabilitasyonun amacı sadece unutulanı hatırlatmak değil, kognitif rezervi aktif olarak tahkim etmektir. Bunu üç ana yolla yapar: ​Nöroplastisiteyi Tetikleme: Yeni stratejiler ö...

Diyabet ve Beyin Sağlığı: Kognitif Bozukluklar Neden Önemli? Diyabetin gözler (retinopati), böbrekler (nefropati) ve kalp üzerindeki etkileri yaygın olarak bilinse de, beyin fonksiyonları (kognisyon) üzerindeki etkisi çoğu zaman göz ardı edilmektedir. Oysa güncel araştırmalar, diyabetin bilişsel kapasiteyi zayıflatabileceğini ve demans riskini artırabileceğini göstermektedir. 1. Tip 1 ve Tip 2 Diyabette Bilişsel Farklılıklar Diyabetin türüne göre etkilenen bilişsel alanlar farklılık gösterebilmektedir: Tip 1 Diyabet: Genellikle bilgi işleme hızı , dikkat ve psikomotor verimlilikte yavaşlama ile karakterizedir. Özellikle erken yaşta (4 yaş öncesi) başlayan diyabetin, yürütücü fonksiyonlar üzerinde daha belirgin etkileri olabileceği gözlemlenmiştir. Tip 2 Diyabet: Daha çok bellek (hafıza) , sözel akıcılık ve karmaşık motor fonksiyonlarda azalma ile ilişkilidir. Ayrıca Tip 2 diyabetli bireylerde Alzheimer ve damarsal bunama riski, genel nüfusa oranla daha yüksektir. 2. Beyni Ne Yıpra...