Psikolog Ayhan Bingöl

  Ağrının Fenomenolojisi ve Biyomedikal İndirgemeciliğin Ötesi ​Kronik baş ağrıları (migren, gerilim tipi baş ağrısı ve küme baş ağrıları), modern tıbbın yalnızca nosiseptif (ağrı reseptörleri düzeyindeki) bir uyaranla açıklamakta yetersiz kaldığı karmaşık fenomenlerdir. Ağrı, salt bir doku hasarı veya vasküler genişleme sinyali değil; biyolojik yatkınlıkların, bilişsel değerlendirmelerin, emosyonel durumların ve çevresel stresörlerin kesişim kümesinde inşa edilen sübjektif bir deneyimdir. Klasik biyomedikal modelin ağrıyı sadece farmakolojik müdahalelerle çözmeye çalışan indirgemeci yaklaşımı, yerini zamanla ağrının nörolojik ve psikolojik dinamiklerini bir bütün olarak ele alan biyopsikososyal modele bırakmıştır. ​Bu modelin klinik düzlemdeki en güçlü ve kanıta dayalı izdüşümlerinden biri, Baş Ağrısı için Kognitif Davranışçı Terapi (CBT-HA) protokolleridir. CBT-HA, baş ağrısını ortadan kaldırmayı vaat eden sihirli bir formül değil; bireyin ağrı algısını, ağrıya verdiği nörobilişs...

 Baş Ağrısı ve Psikolojik Faktörlerin Görünmeyen Bağı ​Bir sabah uyandığınızda şakaklarınızda zonklayan o tanıdık baskıyı hissettiğinizde aklınıza ilk gelen ne oluyor? Hava değişimi mi, az uyumak mı, yoksa dün gece yediğiniz o baharatlı yemek mi? ​Fiziksel tetikleyicilere odaklanmak kolaydır ancak modern nöroloji ve psikoloji çalışmaları, baş ağrılarının arkasında çok daha derin bir ortak olduğunu gösteriyor: Duygusal dünyamız ve zihnimiz. ​Tıp dünyasının önde gelen isimlerinden Dr. Yi Pan ve Dr. Stephen D. Silberstein’ın literatüre kazandırdığı veriler, psikolojik faktörlerin baş ağrısını sadece tetiklemekle kalmadığını, aynı zamanda ağrının şiddetini ve kronikleşme sürecini doğrudan yönettiğini ortaya koyuyor. ​1. Stres ve Baş Ağrısı Döngüsü: Kırılması Gereken Bir Kısır Döngü ​"Stres başımı ağrıtıyor" cümlesi bilimsel bir gerçektir. Stres anında vücut, "savaş veya kaç" moduna geçerek kortizol ve adrenalin gibi hormonlar salgılar. Bu durum kasların gerilmesine...

​Görünmez Miras: Duygulanımsal Aktarım ve Ruhun Gözenekleri ​Psikoloji dünyasında uzun süre çocuğun gelişimini sadece "kendi iç dünyası" üzerinden okuduk. Ancak Jessica Benjamin , odağı değiştirerek bizi bambaşka bir aynaya bakmaya davet etti: Öznelliklerarasılık. Benjamin’e göre gelişim, boşlukta değil; iki canlının, yani iki farklı öznelliğin çarpışması ve uyumuyla gerçekleşir. ​Bu noktada Benjamin’in üzerinde durduğu en sarsıcı kavramlardan biri duygulanımsal aktarımdır. ​Annenin Sessiz Dili: Düzenlenememiş Duygular ​Benjamin, anne ve çocuk arasındaki bağı anlatırken annenin sadece "bakım veren" bir figür olmadığını, kendi arzuları, korkuları ve en önemlisi işlenmemiş (düzenlenememiş) duyguları olan bir özne olduğunu vurgular. Anne, kendi iç dünyasında yatıştıramadığı bir kaygıyı veya dile dökemediği bir öfkeyi taşıdığında, bu duygular kelimelere dökülmese bile çocuğun gelişen benliğine bir sis gibi nüfuz eder. ​Bu bir tür "duygusal sızıntıdır."...

  ​Zihnin Kontrol Yanılsaması: Duygu Düzenleme Terapisi (ERT) ile Sürekli Düşünme Döngüsünden Kurtulun ​Hiç zihninizin içinde hapsolmuş gibi hissettiniz mi? Kendinizi sürekli geçmişteki bir hatayı analiz ederken veya gelecekteki olası felaketleri kurgularken buluyor musunuz? Klinik psikoloji dünyasında "tekrarlayan olumsuz düşünce" veya "sürekli meşgul zihin" olarak adlandırılan bu durum, kaygı ve depresyonun en temel tetikleyicilerinden biridir. ​Columbia Üniversitesi’nden Dr. Douglas Mennin, bu zihinsel döngüleri kırmak için geliştirdiği Duygu Düzenleme Terapisi (ERT) ile modern psikoterapide yeni bir yol açıyor. İşte sürekli meşgul bir zihni sakinleştirmenin ve duyguları yönetmenin yolları. ​Sürekli Düşünmek Neden Bir "Kontrol Yanılsamasıdır"? ​Birçoğumuz, bir sorun üzerine saatlerce düşünürsek onu çözebileceğimize inanırız. Dr. Mennin'e göre bu aslında bir "kontrol illüzyonudur". Zihin, belirsizlikten kaçmak ve kendini güvende hissetmek i...

  ​Dünyanın Ağırlığı Altında Ezilmek mi, Kendi Temelinde Yükselmek mi? “Piramidi Düzeltmek” ​Modern yaşamın getirdiği o amansız duyguyla tanış mısınız? Sosyal adaletsizlikler, ekonomik dalgalanmalar, iklim krizi ve bitmek bilmeyen siyasi gerilimler... Tüm bu küresel meseleler, üzerimize binen devasa, ters çevrilmiş bir piramit gibi. Ve biz, bu dev kütleyi en alttaki küçücük, titrek bir uçla —yani kendi kısıtlı kaynaklarımızla— dengede tutmaya çalışıyoruz. ​Peki, bu piramit ne zaman üzerimize devrilecek? Ya da daha önemlisi: Piramidi tersine çevirip sağlam bir temele oturtmak mümkün mü? ​Ters Piramit Sendromu: Neden Bu Kadar Yorgunuz? ​Psikolog Dr. Thomas Doherty’nin vurguladığı gibi, pek çok danışan "ters piramit" sendromuyla terapi koltuğuna oturuyor. Dünyanın sorunlarını en üste, kendi temel ihtiyaçlarımızı ise en alta koyduğumuzda denge bozuluyor. Bu durum sadece zihinsel bir yorgunluk değil, aynı zamanda bir "kaynak tükenmişliği" yaratıyor. ​Eğer tabanını...

  ​ İlişkilerde Görünmez Engel: Çocukluk İhmali ve İyileşmenin 9 Stratejik Anahtarı ​Birçoğumuz yetişkinlikteki ilişki sorunlarımızı "yanlış kişi seçimi" veya "iletişim eksikliği" olarak tanımlarız. Ancak bazen asıl sorun, başımıza gelenlerden ziyade olması gerekip de gerçekleşmeyenlerin yarattığı boşluktur. ​Psikolojide "duygusal ihmal" olarak adlandırılan bu durum, çocuklukta aynalanmayan duyguların yetişkinlikte bir kimlik karmaşasına dönüşmesidir. Peki, bu sessiz yaraları nasıl iyileştirebilir ve daha sağlıklı bağlar kurabiliriz? ​1. "Gerçekleşmeyen Şeylerin Travması": Duygusal İhmal ​Çocuklukta duygusal uyum, onay ve ilgi görmeden büyümek, kişinin "istikrarlı bir benlik" geliştirmesini engeller. Ebeveynler fiziksel ihtiyaçları karşılasa bile, duygusal destek eksik kaldığında çocuk şu soruların cevabını bulamaz: Ben kimim? Neye ihtiyacım var? Neyi hak ediyorum? ​İlişkilerdeki Yansıması: Kimlik Dağılımı ​Çocuklukta ihmal edilen birey...

  ​Çocukluk Travmalarından Kurtulmak Mümkün Mü? İyileşmenin 9 Temel Anahtarı ​ Çocukluk dönemi olumsuz deneyimleri (ACE) , yetişkinlikte fiziksel ve ruhsal sağlığımızı gölgeleyen "gizli yaralar" bırakabilir. Ancak bu yaralar bir kader değil. Dr. Glenn R. Schiraldi’nin "iyileşme tutumları" üzerine yaptığı çalışmalar, geçmişin izlerini silmek yerine o izlerle daha güçlü bir hayat kurmanın yollarını gösteriyor. ​ ​1. Kararlı İyimserlik (Stubborn Optimism) ​İyimserlik bir mizaç değil, bir seçimdir. Kararlı iyimserliğe sahip bireyler, geçmişin onları yenmesine izin vermeyeceklerini kendilerine hatırlatırlar. ​ İpucu: Gün ne kadar zor olursa olsun, gün sonunda sizi gülümseten en az bir küçük detayı fark etmeye çalışın. ​2. Esnek Kontrol ve Kabul ​Her şeyi kontrol edemeyiz ama kontrol edebileceklerimize odaklanabiliriz. "Rahat kontrol" yaklaşımı, değiştiremeyeceğimiz şeyleri (geçmişi, başkalarını) kabul etmeyi, değiştirebileceğimiz alanlarda ise (bugü...