Bilişsel Tükenmişlik Nedir?

Bilişsel Tükenmişlik: Zihniniz "RAM" Uyarısı Veriyor Olabilir mi?

​Yazar: Ayhan Bingöl

Kategori: Nöropsikoloji / Davranış Değişimi / Beyin Sağlığı

​"Başlangıçta eylem vardı." — Goethe

​Goethe’nin bu tespiti, modern çağın "bilişsel felci" karşısında bugün her zamankinden daha anlamlı. Zihnimiz sürekli bir veri bombardımanı altında; analiz ediyor, planlıyor, kaygılanıyor... Ama tüm bu zihinsel trafik içinde asıl önemli olanı, yani "eylemi" ve "akışı" kaybediyoruz. İşte bu zihinsel tıkanıklık, karşımıza modern dünyanın en sinsien sinsi yorgunluğu olarak çıkıyor: Bilişsel Tükenmişlik.

​Bilişsel Tükenmişlik Nedir?

​Beyni bir bilgisayar gibi düşünürsek; Bilişsel Tükenmişlik, işlemcinin (prefrontal korteks) aşırı ısınması ve geçici belleğin (RAM) dolmasıdır. Sabah henüz kahvenizi yudumlamadan düşen bildiriml​Belirtileri Nasıl Tanırsınız?

​Eğer aşağıdaki durumları sık yaşıyorsanız, beyniniz size "dur" diyor olabilir:

​Karar Yorgunluğu: En basit kararlar bile bir yük gibi gelir.

​Mental Sis: Düşüncelerin arasında bir perde varmış gibi hissetmek.

​Duygusal Reaktivite: Normalde sakin karşılayacağınız olaylara aşırı tepki verme.

​Nöropsikolojik Bir Bakış: "Fişi Çekmek" Yetmez

​Çoğu insan dinlenmeyi "hiçbirer, bitmek bilmeyen toplantılar ve gün sonunda "fiziksel olarak çalışmasam da zihnim hala orada" hissi... Bu durum sadece bir "yorgunluk" değil, beynin veri işleme kapasitesinin sınırlarınadayanmasıdır.

​Belirtileri Nasıl Tanırsınız?

​Eğer aşağıdaki durumları sık yaşıyorsanız, beyniniz size "dur" diyor olabilir:

​Karar Yorgunluğu: En basit kararlar bile bir yük gibi gelir.

​Mental Sis: Düşüncelerin arasında bir perde varmış gibi hissetmek.

​Duygusal Reaktivite: Normalde sakin karşılayacağınız olaylara aşırı tepki verme.

Nöropsikolojik Bir Bakış: "Fişi Çekmek" Yetmez

​Çoğu insan dinlenmeyi "hiçbir şey yapmamak" sanır. Oysa bilişsel tükenmişlikte beynin ihtiyacı olan şey sadece uyku değil, uyaran değişikliğidir. Beynimiz "varsayılan mod ağı" (default mode network) dediğimiz evreye geçmeden kendini yenileyemez. Bu evre, ancak zihin serbestçe dolaşabildiğinde—yani Goethe'nin işaret ettiği o bilinçli eyleme geçtiğinde—devreye girer.