NÖROLOJİK HASTALIKLARDA KOGNİTİF REHABİLİTASYON İLE MESLEKİ REHABİLİTASYON KARŞILAŞTIRMASI

NOROLOJİK HASTALIKLARDA  (MS ,STROKE ,KAFA TRAVMASI)MESLEKİ REHABİLİTASYON  ,KOGNİTİF REHABİLİTASYON ARTILAR…EKSİLER….

Amaçlar: Sorulara Cevaplar....

·        Bilişsel rehabilitasyonun etkisi nedir?  (Cicerone et al., 2000; 2005)

·        Travmatik beyin hasarı akabinde istihdam sağlamak ve bunu sürdürmek adına en iyi uygulama hangisidir? (Holzberg, 2001)

·        Kliniksel çalışmalardan öğrendiklerimiz neler?

 

Bilgileri bir araya getirme & Pratiğe dökme

 

Teoriden yoksun deneyim kördür fakat uygulanmayan bir teori de sadece düşüncede kalır.

Immanuel Kant

 

     Bilişsel Rehabilitasyonun Tanımlanması

 

·        Bireyin beyin-davranış değerlendirmesinde fonksiyon odaklı terapatik aktiviteler

·        Odak: Nörobilişsel bozukluk ve hasardan kaynaklı problemleri azaltma

·        Bireyin günlük yaşamdaki foksiyonlarını arttırma

(Cicerone ve diğer., 2000)

 

Bilişsel Rehabilitasyon: Bulgular bize ne söylüyor?

 

Dikkat:

·        Yoğun fakat kısa süreli rehabilitasyonlarda dikkat yeteneği kazandırmada etkin olunmadığı

·        Hasar görmüş fonksiyonlardan kaynaklıstrateji kazandırmaya karşı yenileme

·        Reaksiyon zamanlarında karmaşık görevlere karşı daha temel yetilere odaklanma

(Cicerone ve diğer., 2000; 2005)

 

Kognitif Rehabilitasyon: Bulgular ne gösteriyor?

 

Görsel-mekansal Algıda Hasar:

 

·        Görsel ihmali önleme amacıyla görsel tarama yetisini destekleme-  alıştırmaların yoğunluğu önemli

·        Görsel-mekansal çalışmalarda git gide komplike olmaya ihtiyaç- daha fonksiyonel çalışmaları genelleştirme

(Cicerone ve diğer., 2000; 2005)

 

Kognitif Rehabilitasyon: Bulgular ne gösteriyor?

 

Hafıza:

 

·        Hafif hasarlarda hafıza tekniklerinin kullanımını destekleme- içsel ve dışsal stratejiler

·        Ağır hafıza sorunlarında bilişsel iyileşmenin varlığına dair bulgu azlığı

·        Ortadan ağıra hafıza sorunlarında dışsal hafıza kullanımını destekleme- işleve odaklanma, kapsamlı kazandırım ve destek

(Cicerone ve diğer., 2000; 2005)

 

 

 

Kognitif Rehabilitasyon: Bulgular ne gösteriyor?

 

Problem Çözümü ve Yönetimsel Fonksiyonlar

·        Problem çözümüne yönelik strateji kazanımını destekleme ve gün içinde oluşan durumlarda uygulanması

·        Bağımsız öğrenebilme ve kendini gözlemleyebilme fonksiyonlarının kullanımını destekleyerek öz-düzenlemeyi arttırma

·        Ağır hasarlarda dışsal yapı ve çevresel modifikasyonlar (Cicerone ve diğr, 2000, 2005)

·        Kişisel farkındalık? (Onsworth, Desbois, Grant, Fleming and Strong (2006)

 

Kognitif Rehabilitasyon: Bulgular ne gösteriyor?

 

Kapsamlı Bilişsel Rehabilitasyon:

·        Nörofizik ölçümlerde bilşsel rehabilitasyona karşı psikososyal müdahale daha az iyileşme göstermektedir.

·        Bilişsel ve kişilerarası terapi birleştirildiğinde en fonksiyonel geri kazandırım daha iyi fark edilmektedir. (Cicerone ve diğrl. 2000-2005)

·        Daha kapsamlı program ve çalışmalara ihtiyaç vardır. (Sarajuuri ve diğerleri, 2005)

 

Bilişsel Rehabilitasyon: Bulgular ne göstermekte?

 

Özet olarak,

 

·        Hafif hasarlarda hafıza kayıplarına karşı telafi edici ve ağır hasarlarda dışsal yardımlara dayalı

·        Tarama-gözden geçirme- eğitimine

·        Problem çözme ve kendi başına öğrenme teknileri kazanımına

·        Bilişsel ve psikososyal desteği kapsayan bütünsel rehabilitasyona

destek için

 

 

Bilişsel Rehabilitasyon: Bulgular ne göstermekte?

 

Özet..

 

1.    Bilgisayar-temelli müdahale

·        Sadece terapistin içgörü kazandırma ve odaklanmayla ilgilendiği, telafi edici stratejiler ve gerçek yaşamda kullanılabilir, pratiğe dökülebilen durumlarda etkilidir.

(Cicerone ve diğerleri, 2000; 2005)

 

Dikkatimizi Mesleki Rehabilitasyona Yönelttiğimizde…

 

Araştırmalar, travmatik beyin hasarı akabinde istihdam sağlamak ve bunu sürdürmek adına en iyi uygulamanın hangisi olduğunu gösteriyor?

 

En iyi Uygulamanın Tanımı: İstihdam Eylemi (Holzberg, 2001)

 

·        İstihdam Kazanma

·        Mesleğe hazır olma vasıfları

·        Kariyer seçeneklerini araştırma

·        Görev yerleşimi

 

·        İstihdamın Devamlılığını Sağlama

 

·        Destek gerekliliği

 

·        Görev ya da mesleki yerleşimde hizmet verilen kişi odaklı davranışların gerekliliği

 

 

İSTİHDAM KAZANMAYLA İLİNTİLİ FAKTÖRLER (Holzberg, 2001)

 

·        Hareket: Zarar/dolaşma

·        Sosyal: Sosyal destek, ailenin işlevi, madde kötüye kullanımı, işyerine alışma

·        Psikiyatrik: Travma Sonrası Stres Bozukluğu, anksiyete/depresyon, kişiler arası ilişkiler, kişisel farkındalık, heyecan kontrolü, düzenleme

·        Bilişsel: Öğrenme, algı, hafıza, alışılmamış, garip durumları genelleştirme

 

İSTİHDAM KAZANMAYLA İLİNTİLİ FAKTÖRLER (Holzberg, 2001)

 

·        İstemci Faktörü: Kişisel farkındalık, etkilenim düzeni, yaratıcılık, madde kullanımı, iş alışkanlıkları

·        İşyeri Faktörü: İşyerine alışma, bütünleşme, yararları, doğal destekler

·        Sosyal Destek: İlgilenenler, rehabilitayon hizmetleri

 

İstihdam Kazanımı ve Kazanımın Sürdürülmesine Yönelik Müdahaleler: (Holzberg, 2001)

 

·        Kazanım

·        Bütünsel kognitif rehabilitasyon: stratejiler ve çalışma yetenekleri

·        Mesleki denemeler: vasıflar ve kişisel farkındalık

·        Okuldan meslek hayatına geçiş programları: planlama, danışmanlık ve sosyal beceriler

·        Destekli Çalışma: Çalışanın yetileri ve iş yerleştirim tercihlerinin eşleşmesi

 

·        Devam Ettirme

 

·        Devam eden finansal telafi, sosyal entegrasyon, süregelen tıbbi ve fiziksel iyileştirme olanaklarına odaklanma gibi desteklere odaklanma

 

·        Madde kötüye kullanımını azaltmaya yönelik müdahaleler

 

 

En İyi Uygulama:  Travmatik Beyin Hasarı Sonrasında Kazanılan İstihdamı Devam Ettirme

 

Özette….

 

·        Bireyselleştirmek, esnek hizmet vermek

·        Bütünsel kognitif rehabilitasyona ek olarak desteklenmiş iş imkanı sağlamak (işe hazırlanma adına kognitif stratejiler, kariyer planlaması ve süregelen destek)

·        İş ile alakalı engeller: Nöropsikolojik zarar görme, davranışsal problemler ve zayıf sosyalleşme

·        Destekler: Aile, menfaatlar, mutabakat

 

Kognitif ve Mesleki Rehabilitasyonu Uygun İçeriğe Yerleştirme

 

·        Mesleki hedeflere bilişsel olanı katma

·        Bilişsel içerik ve bağlamın tanımlanmasında genişlik, kapsamlılık

 

Mesleki Rehabilitasyonda Öncelikli Hedef

 

Çalışmaya Hazır olma Durumunu Saptama

 

Mesleki Hedeflere Dönüşü Tanımlama

 

Sorular ve Cevapları

 

·        Benim vasıflarım ve ilgim nelere yöneliktir?

·        Nerede çalışırsam daha iyi olur?

·        İhtiyacım olan kaynak ve akomodasyon?

·        Tekrardan neyi yapabildiğimi anlamak adına bazı yetilerimi nasıl kullanabilirim?

 

Tedavi Önerileri?

 

·        Tedaviyi alan kişi: şu an sahip olunan güçlü ve değiştirilmesi gereken tarafların şematik izlenimi, bildirimlerin alımı, terapi hakkında konuşma

·        Kalınması gereken olası durumları teşhis etme

·        Yerleşim haklarına müvekkil olma

·        Araştırma denemeleri/gönüllü imkanları

 

Kognitif vasıfların geliştirilmesi?

 

·        Organizasyon ve planlama

·        Akıl Yürütme

·        Kişisel farkındalık ve değerlendirme

·        Sunum/Etkilenim/Kişisel-yandaşlık becerisi

 

 

 

İstihdam Sağlamada En iyi Uygulamayla Bağlantı Kurmak ?

 

·        Mesleki hazırlılık becerilerini geliştirme

·        Kariyer seçeneklerini araştırma

·        Gönüllü yerleşim ve ya iş için hazırlanma

·        Destek ve adaptasyonları gözden geçirme

·        Kişisel farkındalığı arttırma

 

Hedef: Çalışma Denemesi

 

Sorular:

 

·        Denemekte olduğum işin gereksinimleri ile benim sahip olduğum statü karşılaştırımı nasıldır?

·        Hangi görev ve çalışmalar benim için daha kolay olabilir? Değiştirilebilecek olanları hangileri?

·        Hangi öğrendiğim strateji bana yardımcı olabilir? Günlük iş hayatıma bu stratejeleri nasıl entegre edebilirim?

·        Diğer çalışanlar ve patronumla iletişimi nasıl kurabilirim?